Tuần qua, mạng xã hội tranh luận về bài bác “7 câu thành ngữ, tục ngữ ai ai cũng quen sử dụng nhưng toàn bị sai” bên trên Kênh 14. Mặc dù nhiên, phần đông phương án “sửa sai” không có gì mới, thậm chí là có câu “bò lành đánh bò què”


vào khuôn khổ bài viết này, xin chọn ra 4/7 câu mà Kênh 14 cho là sai để thương lượng lại.

Bạn đang xem: Vắng chủ nhà gà mọc đuôi tôm nghĩa là gì

“Dùi đục chấm mắm cáy”

Kênh 14: Dùi đục “không bao gồm ý nghĩa”, mà đề nghị là “bầu dục”, bởi “Bầu dục là món ngon, tuy thế lại chấm mắm cáy - lắp thêm nước chấm “xoàng”, chỉ sự phối kết hợp không hài hòa, bất cân nặng xứng”.

- Chưa thiết yếu xác. Vì chưng “xoàng” như muối hạt trắng cơ mà hợp thì vẫn ngon. Đúng ra là chần chờ thưởng thức: bầu dục giữ mùi nặng hơi nồng, khắm, rước chấm với mắm cáy cũng vừa kháy vừa nồng thì còn điều gì là ngon nữa? (có câu “Chủng chẳng như bầu dục mắm cáy” là vậy). Ấy là sự thiếu tinh tế, quê mùa, “chặt to, kho mặn” theo cả nghĩa đen và nghĩa bóng. Cũng không nên vì món “bầu dục” mà bỏ “dùi đục” đi.


*

Giai đoạn con gà “mọc đuôi tôm”, tự đi tìm kiếm ăn

“Dùi đục” ám chỉ sự thô kệch, viên cằn, bốp chát, quen dùng sức mạnh (“Ai rước dùi đục đi hỏi vợ”; “Bàn tay dùi đục”). Còn mắm cáy đồng nghĩa tương quan với món dân dã, phải chăng tiền, kém sang trọng (“Ăn thịt bò lo ngay ngáy, ăn uống mắm cáy ngáy kho kho”). Vị vậy, “Dùi đục mắm cáy”, hay “Dùi đục chấm mắm cáy” là giải pháp nói giễu sự viên cằn, quê kệch, thô lỗ mà lại thôi. Thành ngữ nhiều lúc không tất cả nghĩa đen trong thực tế mà chỉ là biện pháp nói ngoa dụ (ví dụ: “Chẻ tua tóc làm cho tư”, “Râu ông nọ gặm cằm bà kia”).

“Cao chạy xa bay”

Kênh 14: “Xa chạy cao bay” mới đúng, vì chưng “ai rất có thể chạy cao?”.

- Điều kia không sai. Thành ngữ nơi bắt đầu Hán có câu “Cao phi viễn tẩu - 高 飛 遠 走 - bay cao, chạy xa. Nguyễn Du cũng viết: “Liệu cơ mà xa chạy cao bay/Ái ân ta gồm ngần này nhưng mà thôi” (Kiều). Tuyệt cổ ngạn: “Thiện ác đáo đầu bình thường hữu báo, cao phi viễn tẩu dã nan đào - 善 惡 到 頭 終 有 報, 高 飛 遠 走 也 難 逃 - Thiện ác cuối cùng cũng sẽ báo, cất cánh cao chạy xa cũng nặng nề thoát”.

Ngoài nghĩa: kiếm tìm đường ra khỏi nơi nguy hại càng xa càng giỏi thì thành ngữ còn được hiểu: kẻ (nào đó) vẫn đào thoát mất tích biệt tích rồi. Vì chưng vậy, tránh việc vì “xa chạy” mà bỏ phương án “cao chạy”. Dân gian còn nói “Chạy đằng trời” (không chạy thoát được; chỉ chạy đằng trời mới thoát); “Tìm đằng trời” (không thể tìm được; chỉ bao gồm nước lên chầu trời mới search được). Cố gắng nên, “Cao chạy, xa bay” là biện pháp nói dấn mạnh, hài hước, ý chỉ (nó) sẽ trốn biệt tăm, không vướng lại chút vết tích nào.

Thế nên, dòng “phi logic” của “cao chạy” có thể đồng ý được, thậm chí là là xuất xắc trong lối nói ngoa dụ của dân gian. Bọn họ cũng thường gặp mặt những thành ngữ “phi logic” kiểu do vậy trong giờ Việt: thượng ống chân hạ cẳng tay, nhỏ ông cháu cha, đường kim mũi chỉ, hương lạnh sương tàn, ruộng cả ao liền…

“Râu ông nọ cắm cằm bà kia”

Kênh 14: Nghĩa gốc là “Dâu ông nọ chăn tằm bà kia”.

- lý giải này hoàn toàn thiếu căn cứ. Do dân gian cầm tình tạo nên sự vô lý (đàn bà đâu gồm râu mà lắp vào) nhằm chỉ sự nhầm lẫn, gắn thêm ghép, lộn xộn, không đồng ý được. Đồng nghĩa: “Ngô đầu, Sở vĩ - 頭 楚 尾 - đầu Ngô, đuôi Sở; đầu Ngô, mình Sở.

“Vắng chủ nhà, kê mọc đuôi tôm”

Kênh 14: “vọc niêu tôm” mới đúng.

- Vọc niêu tôm, vọc niêu cơm, sục niêu tôm... đang được đưa ra từ khóa lâu nhưng suy đến kỹ, các kiểu “vọc”, “sục” nói trên mọi không ổn.


Niêu tôm chưa phải mồi con gà ưa thích, mở nắp vung cũng chưa phải là lối kiếm ăn của gia cầm.

Nếu niêu cơm trắng đã mở vung, bọn gà sẽ không còn dừng ở “vọc” nhưng mổ ăn uống thực sự, cơm tung tóe. Trong những lúc chữ “vọc” hoàn toàn không mô tả động tác mổ, bươi của con gà. Fan ta chỉ nói “chuột vọc” (chuột sử dụng chân hoặc răng nhấm thử), còn “sục” chỉ phù hợp với mõm con chó...

Chúng tôi cho rằng vẻ ngoài đúng của câu tục ngữ vẫn là “Vắng công ty nhà, con kê mọc đuôi tôm”.

Xưa kia, nông dân hay nuôi con kê ổ. Sau khoản thời gian nở, cả bọn gà nhỏ theo người mẹ kiếm mồi. Mẹ gà quan tâm đàn bé rất cẩn thận, sẵn sàng liều mình kháng lại những mối nạt dọa, như chó, mèo, diều, quạ... Người mẹ gà dạy con cách tra cứu mồi, nhận thấy nguy hiểm; vừa bươi đất vừa nghe ngóng, nếu thấy nguy hiểm, mau lẹ nó phát biểu đạt cố...ố...qu…ác...qu...ác báo động, rồi tục...tục “thu quân”. Gà bé dù đang mải mê làm việc đâu, nghe tiếng lưu ý cũng chạy vội vàng tới, chui hết vào song cánh kê mẹ. Có chú gà nào chơi nghịch chọi nhau, tức tốc bị gà người mẹ mổ cho vài chiếc là “giải tán” ngay. Chú nào lạc chị em thì nháo nhác, kêu chiếp... Chiếp khôn xiết thảm thiết, chừng nào tìm kiếm được mẹ bắt đầu thôi (Nháo nhác như kê lạc mẹ). Cả “gia đình gà” quây quần ấm áp bên nhau thiệt bình yên, bơ vơ tự.

Khoảng hơn một mon sau nở, chiếc đuôi gà nhỏ nhú lên khum khum hệt loại đuôi (con) tôm. Lúc gà bé mọc đuôi tôm cũng là lúc (theo phiên bản năng) gà mẹ xua đuổi, bắt lũ con bắt buộc tự lập, bước vào lứa sinh em bé mới. Nếu con nào vẫn chạy theo sẽ bị bà mẹ gà tấn công đuổi, phẫu thuật thật lực, kêu choe chóe. Trước kia, gà bà bầu săn sóc, bảo vệ, yêu thương bọn con từng nào thì hiện nay nó dửng dưng, vô tình bấy nhiêu (dân gian điện thoại tư vấn là “gà quăng quật con”). Ráng là, anh em nhà kê con bước đầu cuộc sống tự lập: đi kiếm ăn mà không tồn tại gà mẹ theo kèm.

Sau vài ba ngày đầu nháo nhác, bầy gà con ban đầu mạnh dạn hơn. Bọn chúng vẫn giữ thói quen đi ăn uống theo bè đảng và cực kỳ hiếu động. Cả bạn bè chui luồn hầu hết xó xỉnh, hết quanh đó vườn cho trong nhà; từ gầm giường, xó tủ đến nhân tình thóc, thúng gạo hầu như bị chúng bới móc, vừa chạy nhảy đầm vừa kêu chiêm chiếp, ăn một phá phách mười, tạo cho mọi thứ hòn đảo lộn tứ tung lên. Ăn, chơi chán thì chúng quay ra tiến công chọi nhau chí chóe mà lại chẳng có người mẹ gà làm sao “can thiệp” (câu “Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau” đó là nói gà con thời kỳ này).

Như vậy, lũ trẻ con khi vắng công ty nhà, vắng cha mẹ và “gà mọc đuôi tôm”, kê mới bóc tách mẹ đều có điểm kiểu như nhau: nghịch ngợm, phá phách, tha hồ nước trêu chọc, đấm đá nhau mà không xẩy ra ai trách mắng, quở trách phạt. Đây cũng là nhận thức trọng tâm lý bầy trẻ và bạn bè gà con mới lớn theo kinh nghiệm tay nghề của dân gian.

Trước đây, câu “Vắng công ty nhà, con kê mọc đuôi tôm” bị hiểu nhầm có mối quan hệ nhân trái theo kiểu: “Vắng công ty nhà, (thì) gà bươi bếp”. Mặc dù nhiên, câu tục ngữ đang xét lại có mối quan hệ so sánh: triệu chứng vắng chủ nhà cũng tương tự gà mọc đuôi tôm (theo kiểu: “Cơm chín tới, cải ngồng non...”). Ấy đó là những giai đoạn đặc biệt quan trọng của những sự vật, hiện tượng lạ được tục ngữ đặt cạnh nhau nhằm dùng đặc điểm này liên tưởng, đối chiếu với loại kia.

Như vậy, “Vắng chủ nhà, gà mọc đuôi tôm” được diễn giải: chứng trạng vắng chủ nhà (thì cũng giống như như) con kê (giai đoạn) mọc đuôi tôm; với hiểu: trẻ con phá phách ngộ nghĩnh nhất là lúc phụ huynh vắng nhà; gà con hiếu động, quấy phá tốt nhất là thời gian mọc đuôi tôm, tách mẹ.

Xem thêm: Pp Trong Tiếng Anh Là Gì ? Ý Nghĩa Của Từ Pp Vietgle Tra Từ

Về sau, câu châm ngôn được hiểu theo nghĩa rộng lớn hơn nhằm mục đích ám chỉ tất cả những hành động, câu hỏi làm quá tự do phóng túng thiếu khi không tồn tại sự hiện diện, thống trị của bạn đứng đầu.